مەملەكەت باسشىسى ءسامميتتىڭ حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ 25 جىلدىعى قارساڭىندا ءوتۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور ەكەنىن ايتىپ, وسى جالپىوڭىرلىك ماڭىزدى باسقوسۋ الاڭىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ مۇندا ارال تەڭىزى مەن ارال ماڭى باسسەينىنىڭ كۇردەلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, سۋ شارۋاشىلىعى جانە ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان جۇمىستاردىڭ اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– ارالدى قۇتقارۋ قورى حالىقارالىق دەڭگەيدە بەلسەندى جۇمىس جاساۋدا. سونىڭ ارقاسىندا ارال وڭىرىنە الەمدىك قوعامداستىق پەن حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى تاراپىنان ايتارلىقتاي كومەك كورسەتىلىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەگەنىمىزدىڭ ارقاسىندا بۇل قور بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى جانىنداعى باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە بولدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ورتالىق ازياداعى ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارى وڭىردەگى حالىقتاردىڭ ورتاق يگىلىگى ەكەنىنە توقتالدى, سونداي-اق وسى ايماقتاعى مەملەكەتتەردىڭ بارلىعى ءتيىمدى شەشىمدەر ىزدەستىرىپ, وڭتايلى يدەيالار مەن ناقتى جوبالار ۇسىنىپ جاتقانىن ايتتى.
– تۇرىكمەنستان تاراپىنىڭ باستاماسى بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دەڭگەيىندە ارال باسسەينى ەلدەرىنە ارنالعان بۇۇ-نىڭ ارنايى باعدارلاماسىن قابىلداۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. تاجىكستان تاراپىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى 2018 جىلدان باستاپ «سۋ ورنىقتى دامۋ ءۇشىن» اتتى حالىقارالىق ءىس-قيمىلدار ونجىلدىعىن جاريالادى. وزبەكستان تاراپى بيىلعى ماۋسىم ايىندا تاشكەنتتە ورتالىق ازيانىڭ حالىقارالىق ەكولوگيالىق فورۋمىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزدى. قىرعىزستان تاراپىنىڭ باستاماسى بويىنشا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قۇرىلىمدارىنىڭ قولداۋىمەن «شۋ جانە تالاس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىنە ارنالعان ءىس-قيمىلداردىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسى» ازىرلەندى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ وسى باعىتتا بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ جاتقانىن ايتىپ, ەلدەر دەلەگاتسيالارىن بيىلعى 10-12 قازاندا استانادا وتەتىن ترانسشەكارالىق سۋ اعىنىن جانە حالىقارالىق كولدەردى قورعاۋ جانە پايدالانۋ جونىندەگى بۇۇ كونۆەنتسياسىنا مۇشە تاراپتار كەڭەسىنىڭ سەگىزىنشى سەسسياسىنا قاتىسۋعا شاقىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان وڭ ناتيجەلەرگە ارنايى توقتالدى.
– «سىرداريا وزەنىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جانە ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىن ساقتاۋ» اۋقىمدى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە سىرداريا وزەنىنىڭ تومەنگى سالاسىنداعى ەكولوگيالىق جاعداي ەلەۋلى تۇردە جاقساردى. سولتۇستىك ارال قالپىنا كەلىپ, وندا سۋدىڭ دەڭگەيى 2010 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە 42 مەترلىك كورسەتكىشتى ۇستاپ تۇر, سۋدىڭ تۇزدىلىعى تومەندەدى, تەڭىزدىڭ قورەكتىك بازاسى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى قالپىنا كەلىپ جاتىر. ارال تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندەگى ميكروكليمات پەن الەۋمەتتىك جاعداي جاقساردى. بالىق وڭدەيتىن بىرقاتار كاسىپورىن اشىلىپ, ولاردىڭ ءونىمى شەتەلگە ەكسپورتتالۋدا, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ شاعىن قۇرامدا وزەكتى پروبلەمالاردىڭ, ۇيىمنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى ۇيلەستىرۋگە باعىتتالعان حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى مىندەتتەرىنىڭ ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلانعانىنا نازار اۋدارىپ, قازاقستان تاراپى ۇسىنعان شارالارعا ارنايى توقتالدى.
– قوردىڭ قازىرگى ينستيتۋتتارىنىڭ نەگىزىندە حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قۇرىلىمى مەن شارتتىق-قۇقىقتىق بازاسىن جەتىلدىرۋ قاجەت. ارال تەڭىزى باسسەينىنىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن اۆتوماتتاندىرۋدىڭ, ءبولۋدىڭ, ەسەپكە الۋدىڭ, مونيتورينگ جاساۋدىڭ, سونىڭ ىشىندە ولاردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى. قازىرگى جاعدايدا ورتالىق ازيانىڭ حالىقارالىق سۋ-ەنەرگەتيكالىق كونسورتسيۋمىن قۇرۋ ماسەلەسىنە ورالۋدىڭ ماڭىزى زور. حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ اتقارۋشى كوميتەتىن ەلدەرىمىزدىڭ بىرىنە تۇراقتى ورنالاستىرۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ كەرەك, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىنگى كەزدەسۋ حالىقارالىق اۋقىمداعى ماڭىزدى وقيعا سانالاتىنىن جانە سۋ رەسۋرستارى مەن ەكولوگيا ماسەلەلەرى بويىنشا وڭىرلىك كووپەراتسيا ۇدەرىسىنە تىڭ سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز مۇندا جاڭا باسىمدىقتار مەن مىندەتتەردى انىقتادىق. ورتالىق ازيانىڭ ورنىقتى دامۋى مەن وركەندەۋى ءۇشىن بۇل ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ ماڭىزى اسا زور. سوندىقتان, مۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ءارى قاراي ۇيلەسىمدى تۇردە بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساۋىمىزدى تالاپ ەتەدى. مەن قازاقستاننىڭ ارقاشان دا وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى جونىندە دايەكتى ءارى سەنىمدى ارىپتەس بولعانىن جانە سولاي بولىپ قالا بەرەتىنىن نىق سەنىممەن ايتقىم كەلەدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
